VĂN CHƯƠNG HÁN NÔM TRONG “PHẠM TỔ LINH TỪ” (Bài cuối)

0
1066

Bài 9

CẢM NHẬN VĂN HỌC HÁN – NÔM
TRONG PHẠM TỔ LINH TỪ

 

Nội thất chánh tẩm, bái đường, thọ đường, tả vu, hữu vu, nhà văn bia trong Phạm Tổ linh từ/Đình Ngoại trang trí nhiều câu đối màu đỏ, màu đen, thép chữ màu vàng óng ánh tạo nên không gian tràn ngập phong vị văn học cổ điển.

Nội dung văn chương Hán-Nôm tập trung vào 2 chủ đề chính:

– Tráng ca danh tướng Phạm Tu

– Tình khúc quê hương Thanh Liệt và thắng tích “Phạm Tổ linh từ”

I. TRÁNG CA DANH TƯỚNG PHẠM TU

Vào năm Tân Mão (2011), Đình Ngoại của làng Thanh Liệt thờ vị Bổn cảnh Thành hoàng  Phạm Tu được khẳng định đây là nơi phụng tự một vị Tổ linh thiêng của dòng họ Phạm Việt Nam là ngài Phạm Tu:

Phạm Tổ linh từ    

Truyền thống thờ thần trong dân gian đã xuất hiện từ thời Hùng Vương dựng nuớc đã làm sáng tỏ uy linh nước Việt Nam. Từ trụ biểu cổng chính đền thờ đã dõng dạc tuyên cáo:

Vạn cổ anh linh chiêu Việt địa
Thiên thu hiển hách đối Nam sơn

Vạn thuở thiêng liêng cùng đất Việt
Ngàn năm rạng rỡ với núi Nam

Thần và Người luôn có sự cảm ứng tạo nên sự giao hòa “cầu tất ứng, cảm tất thông” trong đó Thần và Thánh đã trở thành lực lượng siêu nhiên, luôn thực hiện nhiệm vụ cao cả vì lợi ích của cộng đồng “hộ quốc, tỳ dân”. Vì thế, nhân dân rất ngưỡng vọng và tri ân:

Quốc thái dân an tư thánh đức
Nhân khang vật phụ lại thần hưu

Nước mạnh dân yên nhờ đức thánh
Vật giàu người mạnh dựa ơn thần

“Uống nước nhớ nguồn”, các hậu duệ của Ngài đã tạo tác và thiết đặt tại đình thờ bức hoành phi ghi tạc ân đức của thánh nhân:

Thánh đức lưu ân

(Đức Thánh để lại ơn)

Đình Ngoại thờ Đô Hồ đại vương Phạm Tu. Vị thành hoàng của đế đô Hà Nội đã đi vào chính sử Việt Nam, toả sáng tài trí của một vị khai quốc công thần triều Lý Nam Đế:

Nam bình Lâm Ấp, Bắc phạt Tiêu Tư, bách trận công huân phò Lý đế
Sống dượng hùng tâm, thác đắc dũng khí, vạn niên nồng nhị bái thần vương

Nam đuổi Lâm Ấp, Bắc đánh Tiêu Tư, trăm trận công cao phò vua Lý
Sống tỏ hùng tâm, chết tròn dũng khí, vạn năm bút ấm lạy thần vương

Câu đối âm vang tiếng gươm khua, trống vọng, tiếng vó ngựa dồn dập, lung linh hình ảnh lão tướng Phạm Tu lúc “bình Lâm Ấp” phía Nam, khi “phạt Tiêu Tư” phía Bắc để hùng cứ đất Vạn Xuân dũng liệt.

Công lao đó, tên tuổi đó sẽ mãi ghi trên “trụ thạch, cao sơn” sừng sững giữa trời cao tại Trang Quang Liệt:

Tá Lý lập kỳ công, phương danh thượng tiêu trụ thạch
Bình Chiêm truyền thịnh điển, hồng ân khả thử cao sơn

Giúp vua Lý lập công to, tên thơm nêu cao trụ đá
Dẹp quân Chiêm truyền sử lớn, ơn rộng sánh tựa non cao

Theo điển lệ “Hữu công tắc tự”, danh tướng Phạm Tu đã được nhân dân tôn sùng như Thần Thánh để đời đời được thờ cúng, ngưỡng vọng:

Sinh vi tướng, tử vi thần, thiên cổ anh phong như tại
Thu hữu thường, xuân hữu tự, ức niên phụng tự trang nghiêm

Sống làm tướng, chết làm thần, ngàn thuở anh linh còn mãi
Thu có thờ, xuân có cúng, muôn năm hương khói vẫn còn

Sự tri ân các vị tiền bối còn khắc ghi trên câu đối viết bằng chữ Nôm đặt tại Hữu vu (nhà Tây) thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh:

Nước mạnh dân giàu, muôn thuở non sông lưu sự nghiệp
Trời cao biển rộng, bốn mùa hương khói nhớ công ơn

Thật đúng là thần lực mãi trường tồn:

Nhất phiến trung can huyền nhật nguyệt
Thiên thu chính khí tác sơn hà

Lòng trung một tấm treo ngày tháng
Chí lớn ngàn năm dựng nước non

II. Tình khúc quê hương Thanh Liệt và thắng tích “Phạm Tổ linh từ”

Phạm Tu người ở trang Quang Liệt tức là làng Thanh Liệt, huyện Thanh Trì (tên cũ là huyện Thanh Đàm).

Nơi đây có đầm nước tạọ nên vùng đất long mạch thuỷ tụ, tưới tiêu bốn mùa.

Dòng nước trong xanh, quý như ngọc ngà đã đi vào hoành phi của đền thờ từ năm 1926:

Ngọc Đàm thanh

(Hồ Ngọc Đàm trong sạch)

Đất Thanh Liệt là biệt khu, là đất có khí thiêng thịnh vượng, có dòng sông Tô Lịch lẫm liệt sóng tràn:  

Địa chiếm biệt khu, Thanh ấp thiên thu chung vượng khí
Đình lâm tú thủy, Tô giang dẫn phái lẫm dư ba

Đất chiếm khu riêng, ấp Thanh Liệt ngàn năm nắng gió vượng
Đình nhìn nước đẹp, sông Tô Lịch trăm dòng sóng nước tung

Vùng địa linh nhân kiệt Thanh Liệt đã sản sinh ra lão tướng Phạm Tu . Vị khai quốc công thần triều Tiền Lý  mãi trường tồn trên quê hương của chính mình với miếu mạo tráng lệ được tôn thờ  ngàn năm:

Miếu mạo nguy nga, luân hoán thường tân thùy vạn thế
Thần uy hiển hách, cổ kim bất thế vĩnh thiên thu

Dáng miếu nguy nga, chuyển thay luôn mới cùng vạn thế
Uy thần hiển hách, xưa nay chẳng đổi mãi ngàn năm

Nhân dân Thanh Liệt tự hào với thắng tích văn hoá đình thờ ngài Phạm Tu, bốn mùa hương tỏa:

Đặc địa phong quang, di tích cổ lai truyền bất hủ
Cao đài tráng lệ, nhân công hoàn hảo thị vô song

Đất tốt sáng tươi, di tích từ xưa truyền chẳng thẹn
Đài cao đẹp đẽ, công người khéo léo thật không hai

Panoama

Từ năm Canh Ngọ (1690) đến nay, ngôi đại đình thờ Đô Hồ đại vương Phạm Tu được tăng kiến, trùng tu qua nhiều triều đại nhất là vào  những năm đầu thế kỷ 21.

 Tiếng chuông thủng thỉnh ngân nga báo hiệu chiều về trên mảnh đất quê hương Thanh Liệt  yên bình.  

Ngôi đại đình uy nghi cổ kính như dẫn lòng người vọng về quá khứ kiêu hùng của dân tộc. /.   

 Kỷ niệm 

Hội nghị lần thứ IV
Hội đồng Toàn quốc họ Phạm-Việt Nam khoá VI
tại Hà Nội ngày 28.12.2013

Phạm Thúc Hồng
kính bút