VĂN CHƯƠNG HÁN NÔM TRONG “PHẠM TỔ LINH TỪ” (Tiếp theo)

0
156

Bài 3

BÀN THỜ TẠI BÁI ĐƯỜNG

Biên dịch: Phạm Thúc Hồng

Trình bày: Phạm Thế Chiến

bAI DUONG

Từ Tiền môn nhìn vào khu trung tâm đền “Phạm Tổ linh từ”, Bái đường uy nghi tĩnh tại như cứ giục bước khách du…

Tùy theo quy mô, cách kiến trúc thờ tự như đình, chùa, đền, miếu…được bố trí liền kề trên trục thẳng đứng theo thứ tự, từ ngoài vào trong gồm: Tiền đường, bái đường, chánh tẩm.

Tiền đường là gian nhà rộng ở phía trước làm nơi tập trung các thành phần tham dự tế lễ, cũng là nơi thiết đặt các tự khí như chiêng trống, nhạc lễ…  

Bái đường là gian nhà sát kề trong tiền đường. Đây là nơi tổ chức các nghi thức cúng tế.

Có nơi thiết kế tiền đường và bái đường kiêm dụng cùng trong một gian nhà. Có nơi thiết kế bái đường và chánh tẩm kiêm dụng cùng trong một gian nhà. Do vậy không gian thiết kế đình, miếu…rất đa dạng, phức hợp.

Tại “Phạm Tổ linh từ”, tiền đường và bái đường được thiết kế chung một gian nhà nên có thể dùng khái niệm “bái đường”.

Bái đường “Phạm Tổ linh từ” to rộng tạo ra không gian nội thất quy mô. Có nhiều hàng cột trong đó có những cây cột gỗ đường kính khoảng hơn 0,50m mang những câu đối mặt nguyệt chiều rộng hơn 0,50m.

Khách tham quan có thể choáng ngợp trước sự cổ kính đậm nét truyền thống kiến trúc văn hóa dân tộc.

 ABaí đườngNội thất bái đường

Bái đường được kiến tạo vào năm Canh Ngọ (1870), được mở rộng vào năm Quý Hợi (1923), được đại trùng tu vào năm 2011.

I/GIAN GIỮA BÁI ĐƯỜNG

Tại trung tâm của bái đường thiết đặt một bàn hương án lớn. Trước hương án có bài trí chuông mõ, mẫu bài văn khấn, tấm thảm đỏ để tín hữu thập phương đến dâng hương, lễ bái tại hương án.

aaHương án tại bái đường

-Hương án (Hương : Mùi thơm, cây nhang ; Án : Cái bàn) Hương án là cái bàn để thắp hương đặt trước bàn thờ.

Hương án không phải bàn thờ chính nên không có bài vị hay tượng thờ. Hương án có trưng bày một cặp chân đèn, một lư hương (nồi hương), một bình hoa, một đĩa trái cây.

Hương án đặt trước bàn thờ nhằm bảo vệ ngăn chặn, hạn chế tiếp xúc trực diện của người thường đối với Thần.

Bàn thờ ngài Phạm Tu thiết trí liền sau hương án.

Ban ChinhBàn thờ ngài Phạm Tu tại gian giữa bái đường

PTTấm ảnh thêu hình ngài Phạm Tu.

Bàn thờ nổi bật tấm ảnh thêu hình ngài Phạm Tu. Nguyên mẫu ảnh này đã có từ trước vì trên đầu ảnh còn ghi lại danh hiệu và thời gian trùng tu ảnh vào năm 1932 như sau:

本 土 最 靈 都 湖 大 王 尊 神 象
 保 大 七 年 歲 次 壬 申
 八 月 初 六 日 重 立

Bổn thổ tối linh Đô Hồ đại vương tôn thần tượng
Bảo Đại thất niên, tuế thứ Nhâm Thân,
bát nguyệt, sơ lục nhật, trùng  lập

Tượng thần đại vương bổn thổ rất linh thiêng là Đại vương Đô Hồ.
Lập lại ảnh vào năm Bảo Đại thứ bảy,
ngày 6.8 năm Nhâm Thân (1932)

Hiện nay, tấm ảnh thêu này đã được nhân bản thành tư liệu chính thức về hình tượng của ngài Phạm Tu,

Phía trước tấm ảnh thêu là tượng ngài Phạm Tu được chạm khắc bằng chất liệu gỗ.

Bên trái bàn thờ có thiết đặt một tiêu bản gỗ chạm khắc chức danh tôn xưng Thành Hoàng của một vùng đất Thanh Liệt:

本 土 大 王

Bổn thổ đại vương

Vua lớn của đất này

Bên phải tượng ngài Phạm Tu có thiết đặt một tấm liễn vải thêu:

輔 李 平 梁
 范 都 湖 大 王
 班 文 史 里 鄉 社 清 烈 敬 進

Phụ Lý bình Lương
Phạm Đô Hồ đại vương
Ban Văn Sử, Lý Hương xã Thanh Liệt, kính tiến

Giúp nhà Lý, dẹp quân Lương
Đại vương Phạm Đô Hồ
Ban Văn Sử, chức sắc Lý Hương xã Thanh Liệt, kính dâng

 Truong

Liễn thêu “Phạm Đô Hồ đại vương”

II/GIAN TRÁI VÀ GIAN PHẢI

Hai gian Trái và Phải trong bái đường không thiết kế bàn thờ theo phong cách truyền thống “Tả ban”, “Hữu ban” tạo nên không gian thoáng rộng trong nội thất.

Vì vậy, tín hữu, khách tham quan đứng ở vị trí nào trong bái đường cũng có cảm giác xác thân tục lụy bé nhỏ trước huyền năng của thần linh.

Gian Trái và gian Phải cũng chính là con đường rộng dẫn khách thập phương đến chánh tẩm thâm nghiêm, sâu hun hút bên trong.

TrGian Trái bái đường

DVào Hữu Võ banGian Phải bái đường

Còn tiếp……..

 Bài 4: Câu đốii tạii bái đường