VĂN CHƯƠNG HÁN NÔM TRONG “PHẠM TỔ LINH TỪ”- (Tiếp theo)

0
914

Bài 2

NHÀ VĂN BIA

Biên dịch:Phạm Thúc Hồng
Trình bày: Phạm Thế Chiến

Xin hãy giữ lòng thanh tịnh bước vào sân đền thờ. Hai nhà bia được thiết trí hai bên Tả, Hữu sân đình.

(Vị trí truyền thống: “Tả /Trái và Hữu/Phải” theo hướng đình, không theo hướng của người nhìn).

1/NHÀ BIA PHÍA TẢ (TRÁI)

Cung kính nhìn vào phía Tả (Trái) có nhà văn bia.

Bia Ta

Mặt trước bia ghi “Thân thế và sự nghiệp Đô Hồ đại vương Phạm Tu” bằng chữ Quốc ngữ.

Mặt sau bia văn ghi “Đô Hồ đại vương hành trạng” bằng chữ Hán. Nội dung văn bia chữ Hán viết vào năm 2007.

Đối chiếu văn bia chữ Quốc ngữ (mặt bia trước) không phải là văn bản dịch của mặt bia chữ Hán (mặt bia sau).

 Bia ben ta

Nội dung văn bia chữ Hán
“Đô Hồ đại vương hành trạng”

Vì vậy, lần theo từng nét chữ trong văn bia chữ Hán gồm có 16 hàng thẳng đứng, xin được phiên âm và dịch nghĩa như sau:

Phiên âmĐÔ HỒ ĐẠI VƯƠNG
hành trạng
(Hàng 1) Thần phổ vân: Đại vương Phạm tính, húy Tu, thụy Đô Hồ đại vương. Bính Thín niên, công nguyên tứ bách thất thập lục niên, tam nguyệt, thập nhị nhật sinh ư (2) Quang Liệt trang, kim tức Hà Nội thị, Thanh Trì huyện, Thanh Liệt xã.Thân phụ Phạm tính, húy Thiều. Thân mẫu Lý thị, húy Trạch,Thiếu thời, Đại vương cần độc binh thư (3) chuyên tâm võ nghiệp.
Ngũ thế kỷ bán, ngã quốc vi Lương triều sở trị. Tha cùng binh độc, võ tàn ngược sinh dân quốc nội cùng dân phận phận tụ nghĩa.

Ư (4) Tân Dậu niên, công nguyên ngũ bách tứ thập niên, hữu nhân Lý tính, húy Bôn xướng nghĩa bình tàn, uy thanh đặc chấn.

Thử thời, Đại vương dĩ thập lục tuế nhi (5) phấn chí tụ khâu tùng Lý công phá tặc. Nghĩa binh liên tiệp. Nhất niên gian trục tận Lương binh, phục hồi cương thổ.

Ư Quý Hợi niên, công nguyên ngũ bách tứ thập (6) tam niên, Lâm Ấp tặc binh lai xâm Quảng Đức châu, Đại vương tướng binh phá tặc. Lâm Ấp binh bại hoàn.

Giáp Tý niên, công nguyên ngũ bách tứ thập tứ (7) chính nguyệt, Lý công xưng đế hiệu Lý Nam Đế, quốc hiệu Vạn Xuân, thiết lưỡng ban Văn, Võ. Đại vương vi Võ ban chi thủ.

Ất Sửu sơ, công nguyên ngũ bách (8) tứ thập ngũ niên, Lương tặc tái phạm ngã quốc. Tặc binh thế cường. Ngã quân kiến lũy. Tô Lịch giang khẩu ngự chi. Đại vương quyên thân cự tặc.

Ất Sửu (9) niên, công nguyên ngũ bách (8) tứ thập ngũ niên, thất nguyệt, nhị thập nhật, Đại vương vong, thọ lục thập cửu tuế.

Đại vương thệ sư. Hậu, Lý Nam Đế ban sắc phong (10) tặng “Long Biên hầu tước”, tặng thụy “Đô Hồ đại vương”, ban Quang Liệt trang vi thang mộc ấp, ân tứ nhất bách lạng kim ngân kiến tạo miếu điện, thế thế tự chi.  
(11) Chí kim hiện tại, sắc phong thập ngũ đạo vinh danh Đại vương công đức.

Kim, Thanh Liệt hữu tam khu danh địa. Ngoại đình phụng Bổn cảnh Thành hoàng Đô Hồ đại (12) vương. Nội đình phụng Chu An tiên triết. Quang Ân tự, tiền hữu Vĩnh Nghiêm sư tổ bổn xã nhân công đức .

Ư kim, do tại Thanh Liệt xã xưng vi địa linh nhân (13) kiệt. Chi khu văn thần, võ tướng, Phật đạo kiêm toàn.

Nhất thiên cửu bách cửu thập ngũ niên, Việt Nam Xã hội Chủ nghĩa Cộng hòa quốc Văn hóa Thông tấn bộ (14) vinh danh tam khu vi quốc gia di tích.

Kim, ngã quốc nội Phạm tộc chư chi đồng tôn Đại vương vi Thủy tổ. Đệ niên Thánh hóa nhật, tộc nội nam nữ quy (15) tụ thánh miếu sở, hương hoa tưởng niệm Đại vương công đức.

Tư, đồng lập bi văn dĩ vi ư tử, ư tôn, thử công, thử  đức vĩnh viễn trường tồn.

Việt Nam Xã hội Chủ nghĩa Cộng hòa quốc, lục thập nhị niên, tuế tại Đinh Hợi, công nguyên nhị thiên linh thất niên, trọng hạ, cát nhật.

Dịch nghĩaHành trạng
CỦA Đô HỒ ĐẠi VƯƠNG
Thần phổ ghi: Đại vương họ Phạm, tên húy là Tu, tên thụy là Đô Hồ đại vương. Năm Bính Thín, (năm Dương lịch 476), tháng Ba, ngày 12, sinh tại trang Quang Liệt, nay là thành phố Hà Nội, h. Thanh Trì,  xã Thanh Liệt.Cha họ Phạm, tên húy là Thiều. Mẹ họ  Lý, tên húy là Trạch,Thời niên thiếu, Đại vương chuyên cần đọc binh thư, chú tâm theo nghề võ.

Vào nửa thế kỷ thứ V, nước ta bị triều Lương cai. Bọn chúng vô cùng độc ác, võ tàn ngược làm người dân trong nước căm phẫn, khắp nơi tụ nghĩa.

Vào năm Tân Dậu, (năm Dương lịch 540), có người họ Lý, tên húy là Bôn xướng nghĩa dẹp bạo tàn, tiếng tăm vang động.

Lúc bấy giờ, Đại vương đã 60 tuổi mà  phấn chí theo ông họ Lý đánh giặc. Nghĩa binh chiến thắng liên tiếp. Trong vòng 1 năm đuổi hết quân Lương, lấy lại cương thổ.

Vào năm Quý Hợi, (năm Dương lịch 543), giặc Lâm Ấp đêm quân  xâm chiếm vùng đất Quảng Đức, Đại vương đêm quân phá giặc. Quân Lâm Ấp bại  trận rút lui.

Năm Giáp Tý (năm Dương lịch 544), tháng Giêng, ông họ Lý xưng vua, hiệu là Lý Nam Đế, quốc hiệu là Vạn Xuân, lập hai ban Văn, Võ. Đại vương đứng đầu ban Võ.

Đầu năm Ất Sửu (năm Dương lịch 545), giặc Lương lại xâm phạm nước ta. Quân giặc thế mạnh. Quân ta xây thành tại cửa sông Tô Lịch, phòng ngự tại đó. Đại vương lo lắng chống giặc.

Năm Ất Sửu (năm Dương lịch 545) tháng Bảy, ngày 20, Đại vương mất, thọ 69 tuổi.
Đại vương mất trong quân. Về sau, Lý Nam Đế ban sắc phong tặng tước là “Long Biên hầu”, tặng tên thụy là “Đô Hồ đại vương”, ban trang Quang Liệt làm đất thang mộc, ưu ái tặng 100 lạng vàng bạc để xây dựng đền thờ, đời đời cúng tế tại đó.
         

Cho đến nay, về sắc phong có 50 bản  vinh danh công đức Đại vương.
Hiện nay, Thanh Liệt có 3 địa danh. Đình Ngoại thờ Bổn cảnh Thành hoàng Đô Hồ đại vương. Đình Nội thờ Tiên triết Chu An. Chùa Quang Ân, trước có  sư tổ Vĩnh Nghiêm, người có công đức trong xã.

Hiện nay, tại xã Thanh Liệt xưng là “địa linh, nhân kiệt”. Nơi đây có khu văn thần, võ tướng, Phật đạo đầy đủ.

Năm Dương lịch 1999, Bộ Văn hóa Thông tin nước Cộng hòa Xã hôi Chủ nghĩa Việt Nam vinh danh 3 khu này là  di tích quốc gia.

Hiện nay, các dòng tộc Phạm trong nước ta cùng suy tôn Đại vương là Thủy tổ. Hàng năm đến ngày mất của Thánh, nam nữ trong tộc tập trung về đền thờ, dâng hương hoa tưởng niệm công đức Đại vương.
Nay, đồng lập văn bia để lại con, để lại cháu. Công ấy! Đức ấy! Trường tồn lâu dài.

Nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, năm thứ 62, năm Đinh Hợi (năm Dương lịch 2007, tháng Tư, ngày tốt.  

2/NHÀ BIA PHÍA HỮU (PHẢI)

Cung kính nhìn vào phía Hữu (Phải) có nhà văn bia ghi lại các niên đại xây dựng, trùng tu đền thờ.

BiaHuuA

Giữa nhà bia treo một chiếc khánh lớn bằng đồng. Trên mặt khánh đúc nổi 4 đại tự:

萬 古 英 靈
Vạn cổ anh linh
Thiêng liêng, sáng suốt ngàn năm

Mặt bia đúc nổi văn bia chữ Hán (phần trên) và chữ quốc ngữ (phân dưới) viết về về lịch sử lập Đình Ngoại.

Nội dung văn bia chữ Quốc ngữ không phải là văn bản dịch của chữ Hán. Nội dung văn bia chữ Hán có lưu lượng thông tin nhiều hơn văn bia chữ Quốc ngữ.

Vì vậy, lần theo từng nét chữ trong văn bia chữ Hán gồm có 9 hàng ngang, xin được phiên âm và dịch nghĩa như sau:

Phiên âmĐÌNH NGOẠI
DI TÍCH LỊCH SỬ VĂN HÓA
(Hàng 1) Đình Ngoại Thanh Liệt xã, phụng tự đức Bổn cảnh Thành Hoàng Phạm Đô Hồ đại vương (2) Thử đình đắc kiến tạo ư Canh Ngọ niên (1690), nhất thiên lục bách cửu thập niên, tọa lạc chi hình (3) thế long đầu. Diện tiền đình hướng ư Ngọc Đàm, kiến nhị tỉnh viên. Chính thị nhị mục long dã.(4) Niên đại Canh Ngọ (1879), kiến tạo tam quan, bái đường.

(5) Niên đại Tân Mùi 1871, kiến tạo Thọ đường dĩ phụng tự các chư vị tiên thọ.

(6) Niên đại Quý Hợi 1923, đại trùng tu Đình Ngoại cập đại bái đường.

(7) Niên đại Mậu Dần 1998, tạc tượng mộc dĩ phụng tự Đại vương cập văn võ ban.

(8) Thời gian cận kim, đình thường xuyên đắc tôn tạo. Mỗi nhật nghiêm trang tố hảo dã.

Dịch nghĩaDI TÍCH LỊCH SỬ VĂN HÓA
ĐÌNH NGOẠI
Đình Ngoại tại xã Thanh Liệt, thờ đức Bổn cảnh Thành Hoàng Phạm Đô Hồ đại vương. Đình ấy được kiến tạo vào năm Canh Ngọ (Dương lịch 1690), tọa lạc theo  thế đất đầu Rồng. Mặt trước đình hướng về đầm Ngọc Đàm, xây 2 giếng tròn. Đó chính là 2 con mắt Rồng.  Năm Canh Ngọ (1879), kiến tạo cổng tam quan và bái đường.

Năm Tân Mùi 1871, kiến tạo Thọ đường để  thờ các vị tiên thọ.
Năm Quý Hợi 1923, đại trùng tu Đình Ngoại và mở rộng bái đường.

Năm Mậu Dần 1998, tạc tượng gỗ để thờ Đại vương và hai ban văn võ.
Thời gian gần đây, đình thường xuyên được tôn tạo. Hàng ngày khang trang, đẹp đẽ.

Theo nguyên tắc lập văn bia cổ truyền, văn bia phải chú ý ghi rõ các chi tiết gồm địa danh, ngày tháng năm và tên cá nhân hoặc tập thể lập văn bia.

Nhưng tiếc thay các văn bia này không thể hiện các thông tin đó. Đáng tiếc thay!

 

                                                                             Còn nữa…..